Hoofdstuk 1/ Productie

Hoe kan het liedje worden vertaald in een plaat? Hoe kan techniek helpen om de beleving van muziek intenser te maken? Elke producer vindt daarop een ander antwoord. Zo voegde producer Mark Ronson aan het organische Rehab van Amy Winehouse een bassdrumsample toe.

Amy Winehouse - Rehab

Producer Butch Vig dubbelde stiekem Kurt Cobain's zang en gitaren bij Smells like Teen Spirit van Nirvana.

Nirvana - Smells like Teen SpiritSpirit

Producer Shawn Everett liet Brittany Howard van Alabama Shakes door obscure microfoons zingen met een stuk stof in haar mond.

Alabama Shakes - Gimme all your love

Hoofdstuk 2/ In de studio

In de jaren 70 werden instrumenten vaak in gescheiden hokken (booths) opgenomen. De droge sound kun je duidelijk terughoren op de albums van Thin Lizzy, Steely Dan, Pink Floyd, Eagles en Chic.

Thin Lizzy - Whiskey in the Jar

Steely Dan - Rikki don't lose that Number

Eagles - I can't tell you why

Hoofdstuk 3/ Analoog Opnemen

In 1951 namen Les Paul & Mary Ford How high the moon op. Met behulp van twee Ampex 3-sporenmachines werden maar liefst 24 verschillende zang-en gitaardubs gedaan. Gezien de prille techniek is de totaalklank verrassend goed. Check ook het virtuoze gitaarwerk!

Ook Phil Spector gebruikte 3-sporenmachines voor zijn ‘Wall of Sound’. Hoewel het dubbelen van zang en gitaar tegenwoordig heel gewoon is, dubbelde Spector ieder instrument. Dus zelfs de drums, bas en piano. Alleen de lead vocal ontsnapte vaak aan Spector's 'dubbeldrang'.

The Ronettes - Be my baby

Beach Boys

De arrangementen van Brian Wilson waren zo uitgebreid, dat het niet lukte om de gemiddelde Beach Boys song in een keer te mixen. Daarom mixte men sectie voor sectie, achteraf werden de verschillende songdelen aan elkaar geplakt. Dat is soms goed te horen in de overgangen. Zo worden er soms instrumenten afgekapt, loopt de galm niet door of mist er continuïteit. Luister maar eens naar de overgang van couplet naar refrein in ‘Good vibrations’ (op 0:25). Check ook  hoe precies de leadvocals zijn gedubbeld!

The Beach Boys - Good Vibrations

Tapevervorming op drums:

 

Hoofdstuk 4/ Akoestiek & Speakers

Met een simpele sinustoon meet je heel eenvoudig je eigen ruimte door. In principe moet de toon op elke frequentie, even hard klinken. Mochten bepaalde frequenties zachter of harder zijn, dan duidt dat op een akoestiekprobleem. Hoe je akoestiekproblemen oplost, lees je in hoofdstuk 4.

Sinus Sweep 30-130Hz

Sinus Sweep 100-10.000Hz

Hoofdstuk 5/ Microfoons

Heb je al goede microfoons? Dan kun je nog een extra kwaliteitsslag maken door in goede kabels te investeren. Het onderstaande filmpje gaat weliswaar over gitaarkabels, maar geeft goed weer aan welk klankverschil je moet denken als je een gemiddelde kabel inruilt voor een goede-kwaliteit kabel: het geluid zal winnen aan helderheid, transparantie en diepte.

 

Hoofdstuk 6/ Opnametechnieken

Zodra je met meer dan één microfoon gaat opnemen, loop je tegen faseproblemen aan. Mix je beide microfoonsignalen bij elkaar, dan raak je juist klank kwijt in plaats van dat er iets bijkomt. Hoe herken je faseproblemen, en hoe los je ze op?

 

Hoofdstuk 7/ Opnemen | Drums & Percussie

Bij het opnemen van drums komen de cymbals soms net zo hard binnen op andere microfoons, als de drums zelf. Dat is in de mix een probleem, want als je de snare harder wilt zetten dan krijg je de cymbals er 'gratis' bij. Ook kan het niveau van de cymbals een probleem worden als je de kit gaat compressen en EQ'en. Dit kan leiden tot een vies, 'gesquashed' geluid van de cymbals. Luister maar eens naar: U2 - All because of You

Producer Eric Valentine bedacht dat het ook anders kan. Bij de opname van Queens of the Stoneage’s No one Knows werden in de eerste take alleen de trom­mels opgenomen, en sloeg drummer Dave Grohl op rubber cymbals. In een tweede take lagen er rubber pads op de trommels en werden de (echte) cymbals opgenomen. Het resultaat is een heel gecontroleerd drumgeluid, met zacht gemixte cymbals.

Producer Glyn Johns nam de drums voor Led Zeppelin’s - When the Levee Breaks op met maar drie microfoons. In combinatie met de akoestiek van het trappenhuis van een gehuurde villa in Engeland leverde dat het inmiddels legendarische drumgeluid op. Naast de natuurlijke galm hoor je ook een slapback-echo, die werd gemaakt met de Binson Echorec van gitarist Jimmy Page. Een laatste truc was om de drums op hogere snelheid op te nemen, waardoor ze op normale snelheid extra zwaar klinken. Ondanks het vroege jaartal (1971) een knap staaltje productiewerk! In het betreffende hoofdstuk in het boek lees je hoe je Johns' 3-mic-technique precies toepast.

 

Hoofdstuk 9/ Digital Audio Workstation & MIDI

De Fairlight CMI uit 1979 zou je met een beetje goede wil de eerste DAW kunnen noemen. De aanschaf  was indertijd alleen weggelegd voor kapitaalkrachtige muzikanten als Herbie Hancock, Kate Bush en Trevor Horn. Aan de ‘Orchestral Hits’ in Owner of a lonely heart van Yes kun je goed horen dat deze 8-bit sampler écht sound had. Luister bij Yes ook naar de hoeveelheid galm op de zang. Pas nadat je er bewust naar geluisterd hebt, realiseer je je waarschijnlijk dat dit je nog nooit was opgevallen!

Ricky Martin’s Livin’ la Vida Loca uit 1999 staat te boek als de eerste in-the-box productie.

 

Hoofdstuk 10/ Opnemen in de Computer

Is analoog nu echt beter dan digitaal? Om het antwoord op die vraag te vinden, vergelijken we het debuutalbum van Black Dub (Daniel Lanois) met Wasting Light van Foo Fighters. Van dat laatste album kun je veel zeggen, maar niet dat het warm klinkt. Terwijl het wél analoog is opgenomen. Bij Black Dub geldt het omgekeerde: het warme, ‘dikke’ geluid is tot stand gekomen ‘ondanks’ een digitale opname!

 

Hoofdstuk 12/ Effecten | EQ

Met 'Search & Destroy' kun je heel gemakkelijk een storende frequentie vinden in een instrument:

Het verschil tussen conventionele EQ en Linear Phase EQ:

 

Hoofdstuk 13/ Effecten | Echo/Delay

Het geluid van tape-echo kun je goed horen op de sologitaar in het nummer Apache van The Shadows. De Binson Echorec werd pas beroemd toen gitarist Hank B. Marvin het apparaat ging gebruiken. Later zouden artiesten als Jimmy Page, Delia Derbyshire (BBC Radiophonic Workshop), The Chemical Brothers en David Gilmour (Pink Floyd) ook fervente gebruikers van de Binson worden.

ADT ('Automatic Double Tracking'), is een tape-effect dat engineer Ken Townsend midden jaren 60 bedacht. Hierdoor hoefde John Lennon zijn zang niet meer live te dubbelen.  Het effect kun je horen in de eerste drie coupletten van Tomorrow never Knows van The Beatles.


Hoofdstuk 14/ Effecten | Reverb

 Wat zijn nu eigenlijk de klankverschillen tussen de belangrijkste galmtypen hall, plate, room en spring? In deze video heb ik ze 's op een rijtje gezet. Ook zie je een paar bijzondere toepassingen van galm. Merk op dat door de hoeveelheid effect tijdelijk te overdrijven, je pas goed kunt horen of de kleur van de galm daadwerkelijk geschikt is.

Bij Take me to Church van Hozier is een groot deel van de productie opgehangen aan het geluid van een veergalm:

In de song Mama van Genesis vind je het schoolvoorbeeld van ‘Gated Reverb’. Op de drums (die op 4:09 binnenkomen), werd eerst een galm gezet, met daarachter een noisegate. Een noisegate laat geen geluid door zodra het signaal onder een bepaalde drempel zakt. De natuurlijk uitstervende galm wordt dus abrupt afgekapt. Omdat de galm nu  lekker kort is, kun je het effect in grote hoeveelheden toepassen.

 

Een paar voorbeelden van producties met een prachtig gebruik van galm zijn wat mij betreft Morning van Beck, Welcome to New York van Ryan Adams, Let it Happen van Tame Impala en het hierboven genoemde Owner of a Lonely Heart van Yes.

 

Hoofdstuk 15/ Effecten | Compressie & Limiting

Als je de punch of agressie van een instrument wilt beïnvloeden, ga je vaak uit van een pittiger ingestelde compressor, dus met een hogere ratio en een lagere threshold. In het onderstaande filmpje kun je zien hoe je tot twee totaal verschillende drumgeluiden kunt komen, alleen door een andere instelling van attack en release.

 

Hoofdstuk 26/ Een geavanceerde mix: hoe pak je het aan?

Met EQ kun je alleen maar bestaande frequenties versterken, met vervorming kun je nieuwe boventonen toevoegen. Dit filmpje van FabFilter legt goed uit hoe dat precies werkt. In het boek vind je veel goede alternatieven voor de hier getoonde Saturn-plugin.  

 

 

Hoofdstuk 30/ Geavanceerde Mixtechnieken | Vocals

Effecten als reverb, echo, chorus en distortion zijn bekende en populaire effecten. De harmonizer is een effect dat veel minder bekend is, hoewel het vanaf eind jaren 70 wél van invloed is geweest op de sound van popmuziek. Het effect wordt wel eens het 'secret weapon' van de mixer genoemd.

De vroegste harmonizerszijn de Eventide H910 en de H949. De H949 hoor je op de intropiano van Ashes to Ashes van David Bowie:

AMS maakte die andere beroemde harmonizer/delay/sampler: de DMX1580S. Dit apparaat hoor je op de zang en percussie van In the Air Tonight van Phil Collins.

 

Hoofdstuk 28/ Geavanceerde Mixtechnieken | Bas

Veel mensen houden van de ‘bestiale’ bassen van bijvoorbeeld Massive Attack, James Blake, FKA Twigs of die in hiphop of dub- en reggaeplaten. In tegenstelling tot wat je zou denken, is de totale hoeveelheid laag bij dit soort producties echter niet of nauwelijks meer dan bij andere! Het geheim zit ‘m in een leeg arrangement. In een leeg arrangement wordt de bas minder gemaskeerd en is daardoor hoorbaarder.

 

Hoofdstuk 33/ Just One Louder

Producers willen zo ‘hot’ mogelijk klinken. Bands willen graag aandacht. Platenmaatschappijen willen dat hun artiesten net zo hard klinken als de concurrentie… of liever nog harder. De laatste 30 jaar is het volume van popmuziek flink toegenomen. Dit heeft geresulteerd in wat we noemen de ‘Loudness War’. Het hogere volume wordt bereikt door compressie. Naast het voordeel van de extra aandacht die hardere muziek krijgt, is er het voordeel dat een liedje heel compleet klinkt. Zeker als je zacht, en op kleine speakers draait.

Tegenstanders van de Loudness War klagen over het gebrek aan punch en dynamiek van de typische Loudness War-producties. Bovendien is zo'n fuzzy pannenkoek vermoeiend om naar te luisteren. In het volgende filmpje wordt het probleem heel duidelijk uitgelegd:

Feit is dat plattere producties beter klinken op kleinere speakers en slechter op grotere. Vergelijk maar eens Johnny Guitar Watsons’ A Real Mother For Ya (pre-Loudness War) op hetzelfde volume met Snow Patrol - Run (2003).

Hierbij een aantal voorbeelden van albums met een zeer hoog volume:

Oasis - 'What’s the story, morning glory

Avril Lavigne - 'Avril Lavigne'

U2 - ‘How to dismantle an atomic bomb

Kid Rock - ‘Rock and Roll Jesus

Arctic Monkeys - ‘Whatever people say I am, that’s what I’m not’

Franz Ferdinand - ‘You could have it so much better’

Foo Fighters - ‘Wasting light

 

Er zijn ook altijd artiesten geweest die, geheel tegen de trend in, niet wilden meedoen aan de Loudness War. Enkele voorbeelden:

Norah Jones - ‘Little broken hearts

Belle & Sebastian - ‘Girls in peacetime want to dance

Beck - ‘Morning phase

Arcade Fire - ‘Reflektor

Daft Punk - ‘Random acces memories

Bon Iver - ‘Bon Iver

Alison Krauss & Union Station - ‘Paper airplane

Jack White - ‘Lazaretto

Mark Ronson - ‘Uptown special

 

Bonusmateriaal Logic Pro

Hieronder vind je tutorials toegespitst op Apple's Logic Pro.

 

Deze video laat zien hoe je audio kunt editen. Wanneer gebruik je crossfades en wanneer nu juist niet?

Audio & Tempo in Logic Pro (Deel 1)

Audio & Tempo in Logic Pro (Deel 2)

Sinds de 'Adapt Tempo'-optie werd toegevoegd in Logic Pro (versie 10.4.2), hoef je het tempo van audiofiles gelukkig niet meer op de 'hardcore' manier te vinden. Dan nog is het ouderwetse handwerk nuttig om snel met het programma te leren werken, en om te begrijpen hoe audio en tempo zich nu eigenlijk tot elkaar verhouden. In dit filmpje zie je hoe je heel eenvoudig het tempo van een multitrack kunt vinden d.m.v. 'Adapt Tempo'.

 

Errata Derde editie

Pagina 45, hoofdstuk 'Microfoons':

De getoonde microfoon is geen Neumann U47 Fet, maar een Neumann U87.

Pagina 365 quote:
"Onderschat je publiek nooit. Ook al kan de gemiddelde luisteraar de dingen technisch niet benoemen, hij kan ze wél voelen".

 

De donkere look van Logic laat zich lastig op papier afdrukken. Voor de duidelijkheid hierbij de belangrijkste afbeeldingen nogmaals.

Pagina 142: Delay met feedback

 Pagina 142: Delay met feedback.

 

 

Pagina 226: Galm op delay.

 

Pagina 229: Timing van gedubbelde vocals gelijktrekken.

 

Pagina 230: Backingvocals mixen.

 

Pagina 277: Drums quantiseren in Logic.

 

Pagina 301: Parallelprocessen van de zang door middel van de sidechainfunctie in een compressor. 'Audio 17' is in dit geval het leadvocalspoor, en het effect een extreem ge-hipasste chorus.

 

Pagina 310: API-2500 compressor.