Op deze pagina vind je de extra content die hoort bij de tweede editie van het boek ‘Muziekproductie’.

Hoofdstuk 2 - In de studio

In de jaren 70 werden instrumenten vaak in gescheiden hokken (booths) opgenomen. De droge sound kun je terughoren op de albums van Thin Lizzy, Steely Dan, Pink Floyd, Eagles en Chic.

Thin Lizzy - Whiskey in the Jar

Steely Dan - Rikki don’t lose that number

The Eagles - I can’t tell you why

Hoofdstuk 3 - Analoog Opnemen

In 1951 namen Les Paul & Mary Ford ‘How high the moon’ op. Met behulp van twee Ampex 3-sporenmachines werden maar liefst 24 verschillende zang-en gitaardubs gedaan. Check ook het virtuoze gitaarwerk!

Ook Phil Spector gebruikte 3-sporenmachines voor zijn ‘Wall of Sound’. Hoewel het dubbelen van zang en gitaar tegenwoordig heel gewoon is, dubbelde Spector ieder instrument, dus ook de drums, de bas en de piano!

The Ronettes - ‘Be my baby’.

 

Beach Boys

De arrangementen van Brian Wilson waren zo uitgebreid, dat het niet lukte om de gemiddelde Beach Boys song in een keer te mixen. Daarom mixte men per sectie, en werden de verschillende songdelen later aan elkaar geplakt. Dat is soms goed te horen in de overgangen. Zo worden er soms instrumenten afgekapt, loopt de galm niet door of mist er continuïteit. Luister maar eens naar de overgang van couplet naar refrein in ‘Good vibrations’ (op 0:25). Check ook  hoe precies de leadvocals zijn gedubbeld!

The Beach Boys - ‘Good vibrations’

Tapevervorming op drums:

 

Hoofdstuk 5 - Microfoons

Heb je al goede microfoons? Dan kun je nog een extra kwaliteitsslag maken door in goede kabels te investeren. Het onderstaande filmpje gaat over gitaarkabels, en vanwege het drastische verschil in geluid is het verplichte kost voor gitaristen. Gelukkig zijn de kwaliteitsverschillen bij een microfoonkabel subtieler, maar het filmpje maakt goed duidelijk aan wat voor klankverschillen je moet denken. Met goede kabels zal het geluid winnen aan transparantie en diepte.

Hoofdstuk 6 - Fase

Wat doet fase met het geluid? Hoe kun je faseproblemen oplossen?

Hoofdstuk 8 - Microfoontechnieken/Drums

Bij het opnemen van drums komen de cymbals soms net zo hard binnen op andere microfoons, als de drums zelf. Dat is in de mix een probleem, want als je de snare harder wilt zetten dan krijg je de cymbals er 'gratis' bij. Ook kan het niveau van de cymbals een probleem vormen als je bijvoorbeeld compressie op de kit gaat toepassen. Dit kan leiden tot een vies, gesquashed geluid van de cymbals. Luister maar eens naar: U2 - ‘All because of you’

Producer Eric Valentine bedacht dat het ook anders kan. Bij de opname van Queens of the Stoneage’s ‘No one knows’ werden in de eerste take alleen de trom­mels opgenomen, en sloeg drummer Dave Grohl op rubber cymbals. In een tweede take werden pas de (echte) cymbals opgenomen. Het resultaat is een heel gecontroleerd drumgeluid, met zacht gemixte cymbals. Luister maar eens!

Producer Glyn Johns nam de drums voor Led Zeppelin’s - ‘When the levee breaks’ op met maar drie microfoons. In combinatie met de akoestiek van het trappenhuis van een gehuurde villa in Engeland leverde dat het inmiddels beroemde drumgeluid op. Naast de natuurlijke galm hoor je ook een slapback-echo die werd gemaakt met de Binson tape-echo van gitarist Jimmy Page. Een laatste truc was om de drums langzamer af te spelen, hierdoor klinken ze extra zwaar. Ondanks het vroege jaartal (1971) kunnen we achteraf concluderen dat het een knap staaltje productiewerk was!

Hoofdstuk 11 - Digital Audio Workstation

De Fairlight CMI uit 1979 zou je met wat goede wil de eerste DAW kunnen noemen. De aanschaf ervan was alleen weggelegd voor kapitaalkrachtige muzikanten als Herbie Hancock, Kate Bush en Trevor Horn. Aan de ‘Orchestral Hits’ in 'Owner of a lonely heart’ van Yes kun je goed horen dat deze 8-bit sampler écht sound had.

Ricky Martin’s ‘Livin’ la Vida Loca’ uit 1999 staat te boek als de eerste in-the-box productie.

Hoofdstuk 13 - Digitale Audio

Is analoog nu echt beter dan digitaal? Antwoord: het is belangrijker hoe audio wordt behandeld dan hoe het wordt opgeslagen. Vergelijk maar eens het album van Black Dub (Daniel Lanois) met dat van Foo Fighters (Wasting Light). Van dat laatste album kun je veel zeggen, maar niet dat het warm klinkt. Terwijl het wél analoog is opgenomen. Bij Daniel Lanois geldt het omgekeerde; het warme, ‘dikke’ geluid is tot stand gekomen ‘ondanks’ een digitale opname!

Hoofdstuk 16 - EQ

Met 'Search & Destroy' kun je heel gemakkelijk een storende frequentie vinden in een instrument:

Het verschil tussen conventionele EQ en Linear Phase EQ:

In tegenstelling tot wat in het boek staat, is Logic Pro sinds 10.4 uitgerust met een passieve EQ: 'Vintage Tube EQ'.

Hoofdstuk 17 - Echo/Delay

Het geluid van tape-echo kun je goed horen op de sologitaar in het nummer ‘Apache’ van The Shadows. Gitarist Hank Marvin maakte hierdoor de Binson Echorec beroemd. Later zouden artiesten als Jimmy Page, Delia Derbyshire (BBC Radiophonic Workshop), The Chemical Brothers en David Gilmour (Pink Floyd) de Binson ook gaan gebruiken.

ADT ('Automatic Double Tracking'), is een tape-effect dat engineer Ken Townsend midden jaren 60 bedacht. Hierdoor hoefde John Lennon zijn zang niet meer live te dubbelen.  Het effect kun je horen in de eerste drie coupletten van ‘Tomorrow never knows’ van The Beatles.

Hoofdstuk 18 Reverb

Meestal kom je er niet aan toe om nu eens apart naar het karakter van een galm te gaan luisteren. Maar wat zijn nu eigenlijk de klankverschillen tussen de belangrijkste galmtypen hall, plate, room en spring? In deze video heb ik ze 's op een rijtje gezet. Ook zie je een paar bijzondere toepassingen van galm.

Bij ’Take me to church’ van Hozier is een groot deel van de productie opgehangen aan het geluid van een veergalm:

In de song ‘Mama’ van Genesis vind je het schoolvoorbeeld van ‘Gated Reverb’. Op de drums (die op 4:09 binnenkomen), werd eerst een galm gezet, met daarachter een noisegate. Een noisegate laat geen geluid door zodra het signaal onder een bepaalde drempel zakt. De natuurlijk uitstervende galm wordt dus abrupt afgekapt. Omdat de galm nu  lekker kort is, kun je het effect in grote hoeveelheden toepassen.

Hoofdstuk 19 Compressie & Limiting

Als je de punch of agressie van een instrument wilt beïnvloeden ga je vaak uit van een pittiger ingestelde compressor, dus met een hogere ratio en een lagere threshold. In het onderstaande filmpje kun je zien hoe je tot twee totaal verschillende drumgeluiden kunt komen, alleen door een andere instelling van attack en release.

Hoofdstuk 26 Geavanceerde mixtechnieken - Vocals: Harmonizer

Effecten als reverb, echo, chorus en distortion zijn bekende en populaire effecten. De harmonizer is een effect dat veel minder bekend is, maar vanaf eind jaren 70 wél de sound van popmuziek heeft beïnvloed. Het effect wordt wel eens het 'secret weapon' van de mixer genoemd. Beroemde harmonizers zijn de Eventide H910 en de H949. AMS maakte die andere beroemde harmonizer/delay/sampler: de DMX1580S. 

De Eventide H949 is te horen op de intropiano van ‘Ashes to Ashes’ van David Bowie:

De AMS DMX-1580S hoor je op de zang en percussie (Roland CR78) van Phil Collins op ‘In the air tonight’.

Hoofdstuk 26 Geavanceerde mixtechnieken - Bas

Veel mensen houden van de ‘bestiale’ bassen van bijvoorbeeld Massive Attack, James Blake, FKA Twigs of die van dub- en reggaeplaten. In tegenstelling tot wat je zou denken is de totale hoeveelheid laag bij dit soort producties echter niet of nauwelijks meer dan bij andere! Het geheim zit ‘m in een leeg arrangement. In een leeg arrangement wordt de bas minder gemaskeerd en is daardoor hoorbaarder.

James Blake - ‘Limit to your love’

FKA Twigs - ‘Hours’

Hoofdstuk 37 - Just One Louder

De Loudness War

Producers willen zo ‘hot’ mogelijk klinken. Bands willen graag aandacht. Platenmaatschappijen willen dat hun artiesten net zo hard klinken als de concurrentie… of liever nog harder. De laatste 30 jaar is het volume van popmuziek flink toegenomen. Dit heeft geresulteerd in wat we noemen de ‘Loudness War’. Het hogere volume wordt bereikt door compressie. Naast het voordeel van de extra aandacht die hardere muziek krijgt, is er het voordeel dat een liedje heel compleet klinkt. Zeker als je zacht op kleine speakers draait.

Tegenstanders van de Loudness War klagen over het gebrek aan punch en dynamiek van de typische Loudness War-slachtoffers. Bovendien is zo'n fuzzy pannekoek 'vermoeiend om naar te luisteren'. In het volgende filmpje wordt het fenomeen goed uitgelegd:

Feit is dat plattere producties beter klinken op kleinere speakers en slechter op grotere. Vergelijk maar eens Johnny Guitar Watsons’ 'A real mother for ya' (pre-Loudness War) op hetzelfde volume met Snow Patrols’ ‘Run’ Snow Patrol - ‘Run’

Johnny Guitar Watson - ‘A real mother for ya’

Enkele voorbeelden van albums met een zeer hoog volume:

Oasis - 'What’s the story, morning glory

Avril Lavigne - 'Avril Lavigne'

U2 - ‘How to dismantle an atomic bomb

Kid Rock - ‘Rock and Roll Jesus

Arctic Monkeys - ‘Whatever people say I am, that’s what I’m not’

Franz Ferdinand - ‘You could have it so much better’

Foo Fighters - ‘Wasting light

 

Er zijn ook altijd artiesten geweest die, tegen de trend in, niet wilden meedoen aan de Loudness War. Enkele voorbeelden:

Norah Jones - ‘Little broken hearts

Belle & Sebastian - ‘Girls in peacetime want to dance

Beck - ‘Morning phase

Arcade Fire - ‘Reflektor

Daft Punk - ‘Random acces memories

Bon Iver - ‘Bon Iver

Alison Krauss & Union Station - ‘Paper airplane

Jack White - ‘Lazaretto

Mark Ronson - ‘Uptown special

 

Bonusmateriaal

Hieronder vind je tutorials toegespitst op Apple's Logic Pro. Deze eerste video leert je goed audio editen. Wanneer gebruik je crossfades en wanneer nu juist niet?

Audio & tempo in Logic Pro Deel 1

Audio & tempo in Logic Pro Deel 2

Het tempo van een multitrack vinden d.m.v. 'Adapt Tempo' (Logic 10.4.2 of hoger)