Er is tegenwoordig een enorm aanbod van gratis plugins. Maar hoe vind je de pareltjes? Muziekproductie maakt een selectie.

 

EQ

 

TDR Nova v2

De TDR Nova is een equalizer. Maar niet je gemiddelde EQ, want het betreft hier een parallel werkende, dynamische EQ. Naast 'gewoon' EQ-en kun je met de NOVA per band een drempel instellen. Pas als het signaal boven die drempel uitkomt, gaat de EQ ingrijpen. Precies zoals je dat ook met een multibandcompressor kunt doen (zie hier het artikel daarover). Voordeel van de NOVA is, dat hij zich iets eenvoudiger laat instellen. En dat ie gratis is natuurlijk.

Windows/Mac VST, AU, AAX

windowsmac vst auaax


Compressie

 

OTT

Xfer Records OTT. Steve Duda brengt plugins uit onder de naam Xfer-Records. Het merk is gespecialiseerd in plugins voor electronische muziek, en het heeft al een paar moderne klassiekers op z'n naam staan, waaronder Serum (wavetablesynth) en LFO-Tool (sidechaining). Het gratis OTT is een multibandcompressor, bedoeld om een signaal compleet 'Over-The-Top' te jagen. Mocht je voor een bepaald instrument op zoek zijn naar sound, dan geeft OTT misschien net even het sausje dat je met  andere plugins niet kunt bereiken.

Windows/Mac VST, AU, AAX

windowsmac vst auaax

 

 Vladg Molot

Veel meer vintage dan de Vladg Sound Molot wordt het niet. Het is bepaald niet het eenvoudigste te bedienen apparaat en ook niet het meest transparant klinkende. Maar wie de moeite neemt om er even mee te experimenteren en eraan te wennen wordt beloond, want het ding heeft echt 'sound'.

Windows/Mac VST, AU.

windowsmac vst au

 

 

Klanghelm MJUCjr v2

Klanghelm MJUC jr. Deze vari-mu compressor is het kleine, gratis broertje van de MJUC, en is geïnspireerd op de beroemde Fairchild 670 compressor. Dat apparaat is sinds 1951 al een favoriet voor zo ongeveer elke toepassing: van drums, bas en vocals tot mastering.

De fijne kneepjes over de Fairchild lees je in het boek 'Muziekproductie, leer zelf Opnemen, Mixen en Masteren'. Bestel het nu hier!

Windows/Mac VST, AU, RTAS, AAX.

windowsmac vst auaax

 

 

 Roughrider v2

Audio Damage Roughrider. Een persoonlijke favoriet voor het (parallel-) compressen van drums. Met de compressieknop helemaal naar rechts, heeft het apparaat een compressieverhouding van 1000:1.

Windows/Mac VST, AU.

windowsmac vst au

 

Bittersweet 

Flux Bittersweet is een 'transientshaper, oftewel een gespecialiseerde plugin om meer of minder attack aan bijvoorbeeld drums te geven. Met eigenlijk maar één knop. Hoewel SPL's 'Transient Designer' op dit gebied de standaard is, heeft Bittersweet het voordeel dat hij ook in M/S-mode kan werken. Hierdoor kun je bij het masteren bijvoorbeeld bassdrum en snare (die in de mix meestal in het midden gepand staan) meer attack geven, terwijl de stereo signalen (koortjes, effecten en cymbals) ongemoeid blijven.

Meer toepassingen voor transientshapers lees je in het boek 'Muziekproductie, leer zelf Opnemen, Mixen en Masteren'. Bestel het nu hier!

Windows/Mac VST, AU, RTAS, AAX.

windowsmac vst auaax

 

Saturation - Distortion

 

Mercuriall v2
Mercuriall TSC: 808 is niet alleen de naam van een legendarische drumcomputer van Roland, maar ook het officiële typenummer van een beroemd gitaarpedaal. We hebben het hier over de Ibanez TS808 Tubescreamer. Een vervelend bij-effect van veel vervormingsapparaten is dat je snel laag kwijtraakt. Daarvoor bedacht Mercuriall de 808-Mod schakelaar. Door in Mod-stand te werken, blijft het laag beter overeind (zolang 'Drive' minimaal staat). De koppeling van de TSC aan een andere klassieker van Roland, de TB303, levert een prachtige combinatie op. De 303 gaat dan echt gieren!

Windows/Mac VST, AU, AAX

windowsmac vst auaax

 

krush

Tritik maakt goedklinkende plugins; zo is Echorus naar mijn mening een van de beste chorus-plugins. Krush zit in een heel andere hoek, want het is een bitcrusherplugin. Bijzonder aan deze bitcrusher is dat je parameters als 'drive', 'crush' en 'dwsp' (oftewel 'downsampling') kunt moduleren met een LFO. Desgewenst gesynct aan tempo. Met de Dry/Wet sliders kun je het effect heel comfortabel inmixen.

Windows/Mac VST, AU, AAX

windowsmac vst auaax

 

Fuzzplus

 

Alweer een simpele, maar goede plugin van Audio Damage. De kleur van de vervorming van Audio Damage Fuzzplus 3 is bijzonder aangenaam. Mochten er door de vervorming teveel boventonen in het signaal ontstaan, dan kun je met een Lopassfilter het hoog verzwakken. Mag het nog wat wilder, dan kun je feedback toevoegen.

De instellingen uit het screenshot vind ik zelf  goed werken in een parallelbus voor drums. Die worden daar net iets 'hotter' van, en krijgen meer sustain. Hoewel vervorming een onmisbaar ingrediënt is voor de gemiddelde popproductie, is het ook oppassen geblazen. Voordat je het weet klinkt je mix gemeen en is er geen dynamiek over.

Hoe je dit kunt voorkomen, lees je in het boek 'Muziekproductie, leer zelf Opnemen, Mixen en Masteren'. Bestel het nu hier!

Windows/Mac VST, AU, AAX

windowsmac vst auaax

 

 

Softube Saturation Oneknob v2
Softube Saturation Knob: Wat betreft 'analog modeling' hoort Softube bij de absolute top. Dit Zweedse bedrijf licenseert zijn technologie dan ook aan de grootste namen in de industrie, zoals Avid en Universal Audio. Saturation Knob is niet gebaseerd op een specifiek hardwareapparaat, maar is een 'digital original'. Met slechts een (ok, twee) knoppen kun je een signaal subtiel opwarmen of zelfs een randje geven. Een persoonlijke favoriet voor bas, drums, vocals en electronische sounds.

Windows/Mac VST, AU, AAX

windowsmac vst auaax

 

 

voxengo tubeamp v2

Voxengo Tube Amp: Deze plugin imiteert het gedrag van oude pre-amps van buizenmicrofoons. De vervorming varieert van warm tot fuzzy. Er is een lopassfilter om een lagere-kwaliteit buis te simuleren, en een outputstage met extra overdrive.

Windows/Mac VST, AU.

 windowsmac vst au

 

 

Spectrumanalysers

 

Hoewel je nooit op basis van een plaatje alleen moet gaan EQ-en of de mix aanpassen, kan een spectrumanalyser van grote waarde zijn in muziekproductie. Bijvoorbeeld om fouten te voorkomen bij opname, om exact het juiste laag in een mix te fabriceren, of om de goede tonal balance in een master te bepalen. Daarvoor is het nodig dat je het plaatje van een spectrumanalyser leert interpreteren. In het boek 'Muziekproductie, leer zelf Opnemen, Mixen en Masteren' lees je hoe. Bestel het nu hier!

Welke gratis spectrumanalysers zijn aan te raden? Persoonlijk vind ik bargraph meters (zoals een staafdiagram) gemakkelijker te overzien dan curved displays. Wie met Logic Pro werkt, zit goed: de bijgeleverde 'Multimeter' heeft naar mijn mening het mooiste en duidelijkste display. In de 31 banden instelling vind ik 'm dan nog overzichtelijker dan in 63 banden.

 

Logic Multimeter

 

Werk je niet met Logic, dan zijn de beste alternatieven wat mij betreft:

 

Voxengo Span v2

Voxengo Span: van de curve displays is dit een van de betere. Als je met de muis over de golf beweegt zie je exact bij welke frequentie je bent.

windowsmac vst auaax

 

 

MAnalyzer02

Manalyzer van Melda Production. Voordeel van deze plugin is dat je de weergave op werkelijk elk detail kunt aanpassen. Manalyzer zit in een bundel met allerlei andere nuttige en gratis plugins.

windowsmac vst auaax

 

 

Utilities

bx solo

Brainworx bx_solo. Misschien niet heel sexy, maar wel handig. Want hoe vaak wil je niet links en rechts omdraaien in een stereokanaal? Of solo luisteren naar alleen links of rechts? Ook kun je met bx_solo met één knop de stereobreedte van een signaal aanpassen.

Windows/Mac VST, AU, RTAS, AAX.

windowsmac vst auaax 

 

Voxengo MSED

Voxengo MSED is een handige tool die lijkt op bx_solo. Maar met deze plugin kun je ook Mid-Side processing doen met plugins die normaalgesproken alleen met stereosignalen overweg kunnen. Dat kan soms handig zijn in mastering.

Het werkt zo: insert een eerste MSED, en zet die op 'Encode' (onder 'Mode'). Vervolgens insert je de gewenste stereoplugin(s), en als laatste plugin in de chain zet je nóg een MSED. Die stel je vervolgens in op 'Decode' (onder 'Mode'), zodat het signaal weer terug wordt geconverteerd in het normale stereoformaat. De stereoplugins zullen in deze setup in het linker kanaal het Mid-signaal bewerken, en in het rechter kanaal de Sides.

In het boek 'Muziekproductie, leer zelf Opnemen, Mixen en Masteren' lees je hoe je met  MS-mastering trucjes kunt doen die niet mogelijk zijn met stereo-mastering. Bestel het nu hier!

Windows/Mac VST, AU, RTAS, AAX.

windowsmac vst auaax 

 

 

Effecten

 

izotope vinyl

Izotope Vinyl: Heb je je instrumenten mooi opgenomen in 32bit/384KHz? Dan wordt het nu tijd om ze lofi te maken met Vinyl. Vinyl voegt het 'wear & tear' karakter van oude stoffige platen aan je opnames toe. Met de 'Spin-Down' knop kun je dan juist weer modern zijn.

Windows/Mac VST, AU, RTAS, AAX.

 windowsmac vst auaax

 

Izotope Vocal Doubler

Izotope Vocal Doubler is een harmonizer, maar niet om kwarten, kwinten of octaven te maken, maar eerder voor het subtiel detunen van instrumenten of zang. De plugin heeft maar twee knoppen: 'Separation' en 'Variation'. Met de eerste bepaal je de hoeveelheid verstemming, deze wordt gemoduleerd door een LFO. De tweede knop bestuurt de delaytijd.

Ondanks het feit dat ik voor deze taak een aantal andere, betaalde, plugins op de plank heb liggen, zoals Eventide H3000, Waves Doubler, SoundToys MicroShift en DMG PitchFunk, heeft Vocal Doubler in een directe vergelijking al een paar keer gewonnen.

Mag het effect wat extremer? Probeer dan eens meerdere harmonizers achter elkaar te zetten!

Windows/Mac VST, AU, RTAS, AAX.

 windowsmac vst auaax

 

 

MetricHalo thumb v2 

Metric Halo Thump: Het zal niet de eerste keer zijn dat je er in de mix achterkomt dat een bassdrum, tom of snare essentieel laag mist. Soms wordt dit veroorzaakt doordat er bij opname een verkeerde mic is gebruikt, of omdat er ergens in de keten per ongeluk een hipassfilter aanstond. Aangezien je met EQ alleen maar bestaande energie kunt versterken en geen geluid kunt bijmaken, lukt het soms niet om zo'n opname te redden.

Daarom bedachten engineers in de jaren '70 een truc met een toongenerator: door deze op een lage frequentie in te stellen (bijvoorbeeld 40-120 Hz), en het signaal vervolgens met een getriggerde noisegate aan een bestaande bassdrum toe te voegen, kreeg een geamputeerde bassdrum weer echt sublaag. Met een plugin als 'Thump' hoef je inmiddels niet meer ingewikkeld te doen; je kunt hem gewoon op het gewenste spoor zetten en het volume en frequentie van de sinus instellen. 

Wel zit er hier een flinke adder onder het gras: met verkeerde instellingen kan het laag van je mix volledig in de soep lopen. Hoe je dit kunt voorkomen lees je in het boek 'Muziekproductie, leer zelf Opnemen, Mixen en Masteren'. Bestel het nu hier!

Windows/Mac 32bit/64bit VST, AU, AAX.

windowsmac vst auaax

 

 

Mastering

 

TDR SlickEQ brown v2

TDR VOS SlickEQ: Naast instrumenten, kun je met SlickEQ ook prima een mix of master te lijf gaan. Het is een karakter-EQ, met English, American, German en Soviet EQ modellen aan boord. Hoewel sommige andere EQ's dat tegenwoordig ook hebben, gaat SlickEQ een stap verder door verschillende typen outputsaturation te bieden. Daarmee kun je het geluid subtiel opwarmen. Een laatste handige functie die je normaal gesproken niet op vintage-EQ ziet, is de 'Auto Out Gain'-knop. Dit lijkt misschien een detail, maar wie wil z'n instellingen nu niet op hetzelfde volume vergelijken? 

Windows/Mac VST, AU, AAX

windowsmac vst auaax

 

TDR Kotelnikov v2

TDR Kotelnikov: Het wordt steeds leuker in de wereld van de gratis plugins. Zelfs een gespecialiseerde processor als een masteringcompressor hoeft niets meer te kosten. De Kotelnikov is gemaakt voor wat je bij mastering meestal wilt: namelijk 'onder de radar door vliegen'. Voor een zoveel mogelijk onhoorbare werking, kun je op dit apparaat aparte instellingen maken voor de releasetijd op snelle pieken en op langzamere signalen. En hij heeft een hipassfilter aan boord, zodat de compressor minder snel dichtslaat op het laag. Ook verfrissend: Kotelnikov probeert nu eens niet een bekende klassieker te imiteren. Hij 'is' het origineel, zoals de fabrikant zegt. In het boek 'Muziekproductie' lees je precies hoe je compressie toepast bij het masteren.

Windows/Mac VST, AU, AAX

windowsmac vst auaax

 

LVC ClipShifter v2

LVC Audio ClipShifter: Heb je al alles in het werk gesteld om de hardste mix te maken door middel van compressie en limiting, maar is het nog niet genoeg? Met Clipshifter kun je  de laatste paar dB uit je master halen met behulp van waveclipping. Waveclipping heeft als voordeel ten opzichte van limiting dat het proces plaatsvindt zonder attack en release. Een waveclipper vertoont dus niet de pompeffecten van compressors of limiters, maar haalt de top van de golfvorm af. Dat heeft als bijkomend voordeel dat er een klein beetje hoog in het signaal komt. De gratis versie van ClipShifter doet het al prima, met de betaalde versie krijg je er professionele opties bij als oversampling. In het boek 'Muziekproductie' vind je alle trucs om je master zo hard mogelijk te maken, zonder de vervelende bijverschijnselen.

Windows/Mac VST, AU, RTAS, AAX.

windowsmac vst auaax