Er komt heel wat bij kijken om een mix op poten te krijgen. Niet alleen zijn de processen ingewikkeld (denk aan het toepassen van de juiste hoeveelheid compressie), maar ook brengt het hanteren van een groot project de nodige uitdagingen met zich mee. Na urenlang gemixt te hebben verlies je overzicht, en probeer dan nog maar 's om je werk objectief te beoordelen. Tegen de tijd dat je het niet meer weet, is het goed om de hierna volgende checklist nog eens na te lopen. Het zal je behoeden voor het maken van de beruchtste mixfouten.

 

 

1. Bassdrum (en/of bas) te zacht gemixt

Als er geen sublaag van bas en bassdrum in de mix zit, zal deze door de mand vallen op een groot systeem. Maar het sublaag (30HZ-90Hz) wordt door de gemiddelde speaker vaak niet (goed) weergegeven. Daarom is het goed om met een spectrumanalyser te werken. In de sectie 'Gratis Plugins' kun je zien welke plugins je daarvoor kunt gebruiken. Overigens kun je de hoeveelheid sub ook goed controleren op een  goede studiokoptelefoon. 

2. Vergeten instrumenten te pannen

Gebruik het stereobeeld over de volle breedte. Hoewel instrumenten uit de 'heilige-viereenheid', bassdrum, bas, snare en leadvocal wat ongebruikelijk zijn om te pannen, lenen vrijwel alle andere instrumenten zich er juist wel voor. Ga uit van extreem: pas op het moment dat de mix 'uit elkaar' dreigt te vallen of als de deze gaat scheefhangen, ben je te ver gegaan. Bedenk ook: elk instrument dat je naar een kant zet, maakt de weg vrij voor instrumenten uit de heilige-viereenheid.

3. Het hoog van de cymbals is niet in balans met het hoog van de rest van de instrumenten

Doordat cymbals vanwege overspraak vaak hard staan, kunnen ze soms onze complete behoefte aan hoog in de mix vervullen. Daardoor heb je misschien niet in de gaten dat andere instrumenten nog relatief dof zijn. Zet de overheadsporen daarom eens uit en luister of de rest van de band wel voldoende hoog heeft. Hoge frequenties zijn noodzakelijk om instrumenten open te laten klinken, en transiënten fel genoeg te laten zijn. Zonder voldoende hoog kan het gemiddelde instrument niet opwindend klinken. Mocht je het lastig vinden om dit te beoordelen dan is er een trucje: zet tijdelijk, met een hishelf-EQ, wat extra hoog op de mix. Niet teveel, anders verpest je je oren. Nu er teveel hoog in de mix zit, hoor je snel of er instrumenten zijn die boven de mix uit springen of zelfs pijnlijk worden. De doffe instrumenten kun je vervolgens eenvoudig meer (top-) hoog geven met EQ.

4. Teveel compressie gebruikt

Van alle effecten is compressie het lastigste proces om onder de knie te krijgen. Zelfs professionals hebben nog regelmatig nieuwe inzichten wat betreft een goede toepassing van het effect. Met compressie kun je een instrument grootser, indrukwekkender laten klinken en meer punch geven. Maar als je niet oppast ga je een grens over waarbij je het tegenovergestelde bereikt. Namelijk een geluid dat juist armer, kleiner en levenloos klinkt. Mocht je nog niet helemaal zeker zijn van je zaak, dan kun je het beste uitgaan van presets. Zorg dat de 'gainreduction meter' (GR-meter) niet meer dan 3-6dB uitslaat en dat de meter regelmatig terugspringt naar de '0'-stand. Op bussignalen zoals de complete drumkit of de totaalmix is 1-3dB vaak al het maximum. 

5. Te veel volumeverschillen

Zijn de volumeverschillen binnen een bepaald instrument te groot, dan zal het minder stevig en stabiel klinken. Bovendien kan de luisteraar niet goed contact houden met de muzikant. Hebben veel, of zelfs alle instrumenten teveel dynamiek, dan zal de mix minder coherent en compact klinken. Luister nog eens naar je favoriete platen, en merk op dat het gemiddelde instrument in moderne producties vaak heel constant en stabiel aanwezig is. Letterlijk iedere noot is hoorbaar, ongeacht het genre. Van rock tot dance, en van Top-40 tot alternatief. Breng van die producties eens de volumeverschillen in kaart van achtereenvolgens de bassdrum, de snare, de bas, de gitaren en de zang. Aan de hand daarvan kun je je eigen instrumenten proberen gelijkmatiger te laten klinken. Dat kan door individuele noten los te knippen en 'Region Gain' (Logic Pro) of 'Clip Gain' (Pro Tools) te geven, of door middel van compressie, limiting, vervorming of het automatiseren van de fader. Nummer vijf is een lastige 'mixfout': eerst moet je het probleem herkennen, en daarna nog op de mooist klinkende manier (lees: onhoorbaar) zien op te lossen. Het is vaak een hele puzzel, ook voor professionals. 

6. Mono auxen in plaats van stereo

In Pro Tools vergeet je wel eens om bij New Track-> Aux, 'stereo' te kiezen in plaats van 'mono'. In Logic Pro kan het voorkomen dat het programma automatisch een mono aux voor je aanmaakt. Bijvoorbeeld als je het effect wegstuurt vanaf een monospoor, zoals snare of gitaar. Zet je vervolgens een effect in die aux, dan zal dat ook mono zijn! Dat is bij de meeste effecten natuurlijk niet de bedoeling. Controleer daarom vooraf of je aux wel echt stereo is.

7. Tuning en timing vergeten bij te sturen

Vergis je niet in de impact van deze mixfout.

Als je kritisch naar je grote voorbeelden luistert, zul je er in negen van de tien gevallen achter komen dat er heel precies is gemusiceerd: met een goede timing en de juiste intonatie. Is in je eigen project de bas niet gelijk de drums, dan kan er geen solide ritmesectie ontstaan. Als de trombonist binnen de blazerssectie vals heeft gespeeld, kan de blazerssectie nooit als een geheel gaan klinken. Als de tweede stem.... etc.

Muzikanten voelen in de studio soms een barrière om partijen te moeten herstellen. Door een take over te doen erken je als het ware je verlies, en daarvoor moet je ego of zelfvertrouwen tijdelijk pas op de plaats maken. Bovendien kost het overdoen extra energie en tijd van alle betrokkenen. In de mix kun je natuurlijk software gebruiken om foute noten bij te sturen, maar dat zal tijd kosten. Daarom zal het niet de eerste keer zijn dat een noot in de studio wordt bestempeld als 'cool', terwijl deze gewoon fout was. Feit is dat ongetimede of onzuivere noten je productie een ronduit amateuristische indruk kunnen geven. Waardoor een luisteraar misschien afhaakt. Weet dat het geen schande is om een partij meerdere keren over te moeten doen; veel grote artiesten zijn ook niet allemaal one-takers (...).
Dat gezegd hebbende: dit is geen pleidooi om alle partijen nu maar blind te gaan quantizeren en Autotunen. In popmuziek geven afwijkingen juist de jus; het is dan ook de kunst om te weten van welke noten je af moet blijven en welke noten een zetje nodig hebben. Als je de 'verkeerde' noten weet op te sporen en te corrigeren, zal de mix winnen aan klank

8. Overloads in de master

In de analoge wereld kun je met een te hard signaal een bepaald karakter toevoegen. Het is een gradueel effect, waarbij de vervorming langzaam toeneemt naarmate het volume harder wordt. De kleur van analoge vervorming ervaren we vaak als aangenaam. In de digitale wereld is dit anders. Er zijn situaties denkbaar, waarbij een geluid op een bepaald volume 0% vervorming heeft. Maar zodra je het volume iets verhoogt, ontstaat er een vieze, inharmonische vervorming. Dit geldt voor individuele sporen, en voor de mixbus al helemaal. Je wilt immers niet dat de pieken van je zorgvuldig gemaakte master worden gekortwiekt. De enige goede manier om in de mix overloads te vermijden, is door alle faders voldoende terug te trekken. De masterfader laat je daarbij op 0dB staan.

 

Merk op dat je mixfout één tot en met vijf kunt voorkomen door met referentietracks te werken. Het voelt misschien als een knieval of 'niet creatief' om je eigen mix te vergelijken met die van andere artiesten. Maar een bekend probleem van onze oren is dat ze na korte tijd wennen aan een bepaald geluid. Na een uur werken is het speelveld al afgebakend. Bínnen dat speelveld gebied verricht je misschien nog wel nuttige handelingen, maar je merkt niet dat er daarbuiten ook nog een hele wereld is. Je mix kan dan op de meest basale kenmerken uit de pas lopen met de realiteit. Vaak op het gebied van totaal-frequentiespectrum, maar ook wat betreft de totale hoeveelheid galm, of het volume van belangrijke instrumenten als snare, leadvocal of bas. Luister tijdens het mixen daarom regelmatig  naar vergelijkbare muziek, het zou zomaar kunnen dat je ogen worden geopend voor een belangrijk defect. Een nacht slapen doet ook wonderen, je gehoor is dan op natuurlijke manier ge-reset.